Lagungarri cohousing proiektu gisa sortu da, gero eta pertsona gehiagok bizitzeko eta zahartzeko modu berriak bilatzen dituzten testuinguru batean.
Zein behar eta amets partekatuk daude proiektuaren jatorrian?
Datozen urte guztien jabe izan nahi dugu, gure bizitzako alderdi guztiei buruz erabakitzen jarraitu, eta “uhin berean” gauden pertsonekin egin nahi dugu. Bizitza aktiboa, jasangarria, energia berriztagarrietan, Km0an eta naturarekiko errespetuan oinarritua izango duen komunitate bat eraikitzen ari gara. Konpainian bizitzea, espazio-denbora pribatua eta partekatua uztartuz.
Etxebizitza-irtenbidetik harago,
zer irudikatzeko aukera ematen dizue cohousingak bizitza beste modu batean antolatzeko abiapuntu gisa?
Hasieratik ari garelako elkarrekin erabakitzen zer nahi dugun eta nola nahi dugun. Balio partekatuetan oinarritzen den kolektibo inplikatua gara.
Proiektua oraindik bultzada eta eraikuntza kolektiboaren fasean dago.
Zein garrantzi du zuentzat espazio fisikoa eraiki aurreko prozesuak?
Funtsezkoa dela uste dugu: loturak estutzea, elkar ezagutzen joatea eta komunitatean antolatzea, horrek dakarren konplexutasun guztiarekin. Funtzionatzeko eta erabakiak hartzeko moduak probatzea eta aukeratzea proiektuaren parte da.
Hasierako bide honetan,
zein Ekonomia Sozial eta Eraldatzaileko balio ari dira iparrorratz gisa baliatzen talde sustatzaile gisa erabakiak hartzeko?
Irabazi asmorik gabeko kooperatiba bat sortzen ari gara, higiezinen espekulazioa saihestuz eta etxebizitzak erabilera-lagapeneko erregimenean bizitzeko sortuz, energetikoki jasangarriak izango direnak. Finantzaketa banku etikotik etorriko da, gaur egun halako proiektuak babesten dituen banku bakarra baita.
Erabilera-lagapeneko etxebizitza kolaboratiboak ez du berezko marko juridikorik Euskal Autonomia Erkidegoan. Bidea irekitzen ari gara, eta uste dugu etorkizunean beste etxebizitza-kooperatiba askorentzat erreferentzia izan daitekeela.
Proiektua oraindik bizitua ez bada ere, komunitateaz hitz egiten da jada.
Nola ulertzen duzue elkarbizitza hasi aurretik komunitatea eraikitzea, eta zein elementu jotzen dituzue funtsezkotzat hasierako fase honetan?
Elkar ezagutzeko, partekatzeko eta elkarrekin lan egiteko moduak bilatzen ari gara. Adibidez, topaketak, irteerak eta bestelako jarduerak antolatzen dituen lan-talde bat dago.
Bazkide guztiak ez gara ingurukoak, eta horregatik “Online Kafeak” sortu ditugu: internet bidezko komunikazio-sarea eta topagune bat guztiontzat.
Bizitza kolektiboak antolaketa-modu zehatzak eskatzen ditu.
Nola ari zarete erabakiak hartzea, parte-hartzea eta erantzukizun partekatua lantzen proiektuaren une honetan?
Proiektu hau bultzatu zuten lehen pertsonak osatzen duten Talde Kudeatzaileak, lan-taldeek eta Arrasate Taldearen aholkularitza juridikoak osatzen dute proiektuaren gidaritza.
Erabaki garrantzitsuenak asanbladan hartzen dira, eta kooperatiba bihurtzen garenean ere hala izango da.
Denbora gutxian asko hazi gara: proiektuko 51 apartamentuetatik 41 esleituta daude jada. Hasierako 3-4 pertsonako talde ausart hartatik, 2025eko abenduan 50 lagun gara.
Beharrak eta helburuak agertzen diren heinean, horiei erantzuteko lan-taldeak sortzen ari gara.
Proiektua komunitatean zahartzeko borondate argiarekin sortu da.
Nola ari zarete epe ertain eta luzerako zaintzak pentsatzen, eta zer ekarpen egiten du cohousingak adinekoen arretarako beste eredu tradizionalagoekin alderatuta?
Lehenik eta behin, argitu nahi dugu zaintzak ez direla mendekotasunarekin hasten. Lagungarrin sartzen garen unetik bertatik elkar zaintzen ikasten ari gara. Adiskidetasun- eta lankidetza-loturak sortzen ari gara, eta lehen momentutik ari gara elkar zaintzen.
Aipatu dugun bezala, badaude ikerketa zientifikoak erakusten dutenak bizikidetza-eredu honetan pertsonek urte gehiago bizi dituztela, osasun hobearekin eta bizitza aktiboagoarekin.
Gure helburua da, gure ahalmenen barruan, sortzen diren beharrak estaltzen joatea, norberaren apartamentuan bizitzen ahalik eta denbora gehien luzatzeko. Era berean, elkarri lagunduko diogu dagozkigun laguntza publikoen izapideetan.
Gainera, beharrezkoa balitz, 24 orduko zaintza profesionalerako espazio bat aurreikusita izango dugu.
Egoitza edo etxez etxeko arreta eredu tradizionalekin alderatuta, cohousingean pertsona bakoitza da bere bizitzaren eta erabakien protagonista. Etxean egongo gara, gure lagunen artean. Gure senideek lasaitasuna izango dute gu pozik ikustean, eta ez dute gure ordez erabaki behar izatearen ardurarik izango.
Behar dugun arretaren gainbegiratzea guk geuk egingo dugu, une bakoitzean beharrak behar bezala estalita daudela bermatzeko.
Ikuspegi horretatik,
zer esan nahi du praktikan “bizitza erdigunean jartzeak” etxebizitzaz, zaintzez eta eguneroko antolaketaz ari garenean, proiektua oraindik eraikita ez dagoenean ere?
Pertsona guztien bizitza lehenestea esan nahi du. Une honetan elkartea gara, eta laster kooperatiba izatera pasako gara. Lan-taldetan antolatuta gaude (ekonomia, bazkide berriekin harremanak, irudia eta komunikazioa, ekitaldiak…).
Oraindik asko dugu bizitzeko, asko emateko eta banaka zein kolektiboki garatzen jarraitzeko gogo handia dugu.
Elkar zaintzen dugun eta zainduko dugun komunitate bat eraikitzen ari gara, eta bertan gure egunak amaitu nahi ditugu. Lehenengo zaintza konpainian egotea da.
Antolaketa- eta alderdi teknikoez harago,
zer ari da suposatzen maila pertsonalean Lagungarriko kide izatea hasierako fase honetan?
Zintzo esanda, lan handia eta ilusio bera. Asko ematen digu maila pertsonalean eta harremanetan, eta ikaskuntza mailan ere bai, guztiontzat berria delako. Gainera, EAE-n oraindik araututa ez dagoenez, ez dago jarraitu ahal dugun “eskulibururik”.
Gure etorkizuna diseinatzen ari gara, amestu dugun bezala.
Aldatu al da zuen etorkizunari, zahartzeari edo etxearen ideiari buruzko modua?
Erabat. Lasaitasun handia ematen du etorkizunean non, nola eta norekin egongo garen jakiteak. Ahalduntuta sentitzen gara, horrelako erabaki garrantzitsuak hirugarrenen esku utzi gabe.
Lagungarrik bere burua ingurunearekin lotuta pentsatzen du.
Zein paper jokatu nahi du proiektuak lurraldean eta garatuko den tokiko bizitza sozialean?
Herrigunean gaude, eta urbanizazio irekia izan nahi dugu, Murgiako eta inguruko jendearentzat irisgarria. Inguruko jardueretan parte hartu nahi dugu, herriko bizitzaren parte izan.
Gure asmoa ez da baliabideak bikoiztea. Adibidez, ez dugu gure korua sortuko, herrian jada badagoelako.
Murgiako bizitzarako baliabide bat gehiago izan nahi dugu, espazioetan, jardueretan eta harremanetan.
Orain arteko esperientziatik abiatuta,
zer ikaskuntza uzten ari zaizue etxebizitza bezalako esparru zentral batean proiektu kolektibo bat bultzatzeak?
Oso talde anitza gara, eta guztiontzat berria da erabilera-lagapeneko etxebizitza-kooperatiben mundua. Abentura oso pizgarria da, lan handia, ilusio handia eta lurralde berriak esploratzeko gogoa eskatzen dituena.
Zuen diskurtsoan sarri agertzen da Lagungarri “bidea irekitzen” ari dela.
Esperientzia zehatz horretatik abiatuta, zein oztopo eta ikaskuntza nabarmenduko zenituzkete antzeko proiektuak bultzatu nahi dituzten beste talde batzuentzat, bereziki marko juridikoa eta babes instituzionala oraindik mugatuak diren lurraldeetan?
Oraindik elkartea garenez eta laster kooperatiba izango garenez, topatu ditugun oztopoetako batzuk hauek dira: EAE-n ez dago lur publikoen erabilera-lagapenik halako proiektuetarako, ezta dirulaguntza espezifikorik ere, ez baikara izango ez jabe ez errentari gure etxebizitzetan. Kooperatiben legeak ere ez du marko egokirik eskaintzen eredu honentzat.
Aholkularitza handia behar da, eta informazioa etengabe bilatu behar da arlo guztietan. Ikaskuntzei dagokienez, Estatuko beste senior cohousing esperientzietan oinarritzen ari gara, baina kontuan hartu behar da ez dela “kopia eta itsatsi” daitekeen eredua. Komunitate bakoitzak erabakitzen du bere cohousinga nola arautu.
Gure kasuan, senior cohousing izanik, ezin gara administrazioak lur bat lagatuko digun zain geratu. Seguru asko urte gutxi barru proiektu mota hauek errazagoa izango dute bidea, eta hori da desiragarria den norabidea.
Amaitzeko, etorkizunari begira:
zer ekarpen egitea gustatuko litzaizueke Lagungarrik epe ertain eta luzera etxebizitzaren, zaintzen eta Ekonomia Sozial eta Eraldatzailearen inguruko eztabaidan?
Proiektu berrientzako inspirazio-iturri izatea gustatuko litzaiguke, eta gure ibilbideak eredu hauei egokitutako legeria garatzen laguntzea, beste autonomia-erkidego batzuetan dagoen bezala.
Eztabaida sozialari dagokionez:
-
alokairuaren eta erosketaren joko espekulatiboari alternatiba bat eskaintzen du;
-
bere tamainagatik jasangarria eta ingurumenarekiko errespetuzkoa da, alferrikako xahuketak saihestuz;
-
“hirugarren adina” deritzonaren balioa berreskuratzen du, bere bizitzaren jabe eta protagonista izaten jarraitu nahi duelako;
-
eta gaur egungo gizartearen indibidualismo gero eta handiagoa zalantzan jartzen du.